Blue Zone Festival in gezonde stad Amersfoort

De term ‘Blue Zone’ roept meer vragen op dan ‘Gezonde stad’, ervaart Arno Goossens. Hij hoort reacties op Blue Zones als: Japan (ver weg), vis en visolie waar je oud van wordt. Gezonde stad is een term die duidelijk is en waar niemand bezwaar tegen heeft. ”We moeten Blue Zones vooral als middel zien en niet als doel”, zegt hij. Tegelijkertijd: “Als je de term Blue Zones gebruikt, heb je in ieder geval een gesprek.” Maar ook met ‘gezonde stad’ en ‘gezond stedelijk leven’, benoem je niet in één woord wat je precies doet en wilt bereiken, legt de wethouder uit. “Een gezond stedelijke leven bereik je niet langs één lijn. Ik zie het als missie om door alle lijnen heen verbindingen te maken en zo gezondheid een slinger te geven.”

Taalkwestie

Dat brengt Arno op een volgende constatering: “De mensen van die verschillende lijnen, met name die van het fysieke en sociale domein, verstaan elkaars taal soms niet. Hij noemt als voorbeeld de afkorting VVE, die zowel staat voor vereniging van eigenaren, als voor voorschoolse vroegtijdige educatie. Zo kun je langs elkaar heen praten, terwijl je elkaar nodig hebt en domeinen wil verbinden.” Mede vanwege deze ‘taalkwestie’ verheugt de Amersfoortse strateeg zich op een heidag met collega’s van vier verschillende Amersfoortse afdelingen en van verschillende gemeenten om samen tot commitment te komen voor een manifest gezonde stad.

Hij neemt in ieder geval al veel kennis, ervaring en inspiratie uit Amersfoort mee. Want de ingrediënten voor blue zones zijn in deze stad een bewust uitgangspunt voor grote uitdagingen die de stad kent. Zoals een woningbouwopgave van 14.000 nieuwe woningen in een dichtheid van 100 -150 woningen per hectare in plaats van de gebruikelijke 40-50 woningen per hectare. Dat betekent bijvoorbeeld geen eigen tuinen, maar wel groene locaties waar je elkaar prettig kunt ontmoeten”, zegt Arno. ”En bijvoorbeeld een bankje naast iedere voordeur. De inrichting van die overgangsgebieden tussen de private en publieke ruimtes is cruciaal.”

Eenzaamheid en obesitas

De wethouder noemt in dit verband nog twee grote zorgen en ook drijfveren van sociale aard die impact hebben op de inrichting van een gezonde stad: eenzaamheid en obesitas. Dat pakken we aan door ontmoeten en bewegen – dus wandelen en fietsen – te stimuleren.” Beide zijn essentiële ingrediënten om te komen tot een Blue Zone. “Het hele idee dat het leven maakbaar is, kukelt in elkaar,” leert Rutger. “Je kunt vanuit je eigen wijsheid denken te weten wat je nodig hebt, maar steeds meer kinderen leven in een ‘schitterende’ isolatie achter hun scherm en in ieders leven gaat het een keer tegen zitten. Dan kom je erachter dat we meer gemeenschap nodig hebben dan we dachten.”

En daar werkt Amersfoort zowel in sociale als in fysieke zin aan. De wethouder en strateeg leren ook van het verleden. “In de wijk Vathorst dachten we ‘men redt zich er wel’, maar het blijkt, dat het al gauw 20 jaar duurt voordat een wijk functioneert”, zegt Rutger. ”Als pijlers waarop sterke sociale structuren kunnen groeien noemt hij: een gedeelde geschiedenis, ‘third places’ en wederkerigheid. “Zo moet je samen bijvoorbeeld een keer die slechte sneeuwstorm hebben overleefd, of samen hebben geknokt voor een veilige oversteekplaats. Collectieve actie smeedt een band.” Met ‘Third places’ doelt hij op derde plekken. Niet thuis of op het werk, maar bijvoorbeeld de sportclub, stamkroeg of het schoolplein. “Het duurt jaren voordat deze plekken hun eigen ‘ziel’ en vaste gasten krijgen.” Ten slotte ‘wederkerigheid’. “Vertrouwen groeit langzaam. Pas als je weet dat de buurman drie keer je pakketje heeft aangenomen en jij zijn planten hebt water gegeven, ontstaat er een structuur waar je op kunt bouwen als het echt tegenzit.”

Wij

Ondanks de grote zorgen en uitdagingen loopt Amersfoort op kop. Tweeëneenhalf jaar geleden werd de stad verkozen tot Europese stad van het jaar. “We zijn daarmee de enige middelgrote stad in een rij grote Europese steden”, zegt Rutger trots. Hij noemt het concept Wij Amersfoort. De jury roemde deze ‘doorleefde’ visie op het menselijk kapitaal van de stad. “Dit wij-gevoel in de stad is zo sterk dat een politiek links- of rechtse raad het roer niet radicaal zal omgooien”, stelt Arno. En dat roer staat in Amersfoort in de stand ’Blue Zone’, een koers, gericht op een gezonde leefomgeving die uitdaagt tot gezond leven.

Kijk voor meer informatie over het festival op www.bluezonefestival.nl