Oók op het Blue Zone Festival: Vliegende start GezondheidsTransitie

Reina begon haar carrière in de wetenschap, maar een studie als post-doc onderzoeker naar de maatschappelijke kosten en baten van tabaksontmoediging ten behoeve van de Rookvrije Generatie trof haar hart. Onder de indruk geraakt van de impact en het succes van de maatschappelijke beweging op weg naar een Rookvrije Generatie wilde ze deze kennis en ervaringen gaan inzetten voor een breder maatschappelijk doel. Sinds 2023 is zij stakeholdermanager bij de Samenwerkende Gezondheidsfondsen (SGF), waar zij zich inzet voor een gezonder Nederland. Ze is nu vooral druk met de organisatie van de Gezondheidstransitie. Een beweging die een vliegende start kent. “Vorig jaar zijn we begonnen met het smeden van een koplopercoalitie en het organiseren van een kick-off werkconferentie. Onze wens was om naast de 23 gezondheidsfondsen, 10 tot 15 partijen te werven om samen de schouders eronder te zetten”, zegt Reina. Het werden er 35.

“Met deze beweging proberen we het tij te keren”, vervolgt ze. “Nederlanders leven steeds korter in goede gezondheid. Het aantal mensen dat behandeling nodig heeft neemt toe en er is een groeiend personeelstekort in zorg. Een ongezond Nederland heeft niet alleen grote gevolgen voor het welzijn van elke Nederlander maar ook voor onze gezamenlijke welvaart. Het bedrijfsleven krijgt te maken met toenemend ziekteverzuim, productiviteitsverlies en personeelstekorten. Zonder vitale werknemers loopt onze economie vast.” 

Langer gezond leven

Dat brengt haar op de kennis van nu dat onze levensverwachting weliswaar flink is gestegen tot ruim boven de 80 jaar, voornamelijk als gevolg van maatregelen als schoon drinkwater, vaccinaties, riolering en vooruitgang in de gezondheidszorg.

“Maar deze vooruitgang keert de laatste jaren om in een achteruitgang. Het aantal jaren dat we leven met chronische aandoeningen, neemt sinds 1980 stelselmatig en schrikbarend toe. Ook zijn we in Nederland voor wat betreft de gemiddelde levensverwachting afgezakt van een koppositie in de EU naar de middenmoot. Die daling heeft vooral te maken met een ongezonde leefomgeving die ons verleidt tot het maken van ongezonde keuzes. Wat wij beogen met de gezondheidstransitie is langer gezond leven, zeker nu een groot deel van de huidige werkenden tot het zeventigste levensjaar moet doorwerken. Gezond leven is goed voor onszelf, maar ook voor onze welvaart en economie.”

En dat sociale normen te beïnvloeden zijn, weet Reina vanuit haar tijd bij de Rookvrije Generatie. “Kun je je nu nog voorstellen dat je mocht roken in de trein? Of dat het normaal was dat de leraar rookte in het klaslokaal?” 

Reactie ongezondheidseconomie

Reina ziet duidelijk dat bedrijven een grote rol spelen in het in stand houden van ongezonde keuzes. “De machtsverhoudingen zijn scheef: de industrie kan miljarden steken in reclame voor ongezonde producten, terwijl campagnes voor meer gezondheid een fractie van dat budget te besteden hebben en daar dus helemaal niet tegenop kunnen.”

Toch merkt ze dat ook bedrijven beginnen te bewegen. “Steeds meer organisaties realiseren zich dat gezondheid noodzakelijk is voor voldoende en vitale werknemers. Helaas zitten zij ook vast in een systeem van zo goedkoop mogelijk produceren en zoveel mogelijk verkopen. Dus vanzelf en makkelijk gaat het niet. Maar een aantal koplopers laat zien dat het wel degelijk kan en dat biedt perspectief.”

Geen vrije keuze meer

Volgens Reina is onze zogenaamd ‘liberale’ keuzevrijheid een illusie. “Als 80 procent van het voedselaanbod in de supermarkt ongezond én vaak ook nog goedkoper is, kun je niet spreken van een vrije keuze.” Daarnaast zijn mensen evolutionair geprogrammeerd om te verlangen naar calorierijk voedsel – een overlevingsmechanisme dat nu tegen ons werkt. Daarom moet vooral de omgeving veranderen, met: gezonde school-, werk en andere leefomgevingen als uitgangspunt én meer maatregelen die onze gezondheid beschermen. “Ons leven is allang niet meer liberaal te noemen; de fysieke en digitale omgeving met alle verleidingen daarin, bepaalt het grootste deel van onze keuzes.”

GezondheidsTop

Samen met de vele koplopers in de GezondheidsTransitie werkt Reina aan een nieuw narratief en een strategisch plan om samen te werken aan gezondheid. Als ‘lichtpuntje’ noemt ze de kabinetswens om te werken aan de gezondste generatie ooit. “En daarmee geven ze gehoor aan de aanbevelingen die wij doen om de jeugd gezond op te laten groeien.” Twee speerpunten van de GezondheidsTransitie noemt Reina voor de korte termijn: “het voorbereiden van de eerste Nationale GezondheidsTop eind 2026 waar we ons strategische plan delen met bewindslieden. Het tweede is verder bouwen aan de samenwerking tussen de koplopers zodat we strategisch gaan samenspelen. Onze uitvoerend bestuurder vergelijkt de impuls van alle partijen wel eens met pupillenvoetbal: allemaal op een kluitje bij de bal. Maar als je echt tegenwicht wilt bieden aan een oppermachtige industrie en ingesleten ongezonde sociale normen moet je de bal strategisch spelen, leren om over je eigen schaduw heen te kijken, en tegelijkertijd begrip houden voor partijen die minder afhankelijk zijn dan andere, vrije spelers.”

Combinatie

En daarmee legt Reina de laatste brug naar blue zones. “Het gaat altijd om een combinatie van factoren die een positieve invloed hebben op de sociale, mentale en fysieke gezondheid. Er zijn heel veel goede initiatieven en sterke spelers op het terrein van gezond leven. Het gaat om de combinatie van factoren, en dus om samenwerken.” En wat een succes al, stelt Reina onder de indruk. “Voor het derde jaar een Blue Zone Festival, met zoveel inspirerende sprekers en voorbeelden. En een groeiende groep bezoekers. Daarmee heeft het festival haar sporen verdiend en is het niet meer weg te denken. Natuurlijk zijn wij er ook weer bij.”

Presentatie

Op 16 april geeft Reina de Kinderen een inkijkje in de inrichting en organisatie van de GezondheidsTransitie tijdens het Blue Zone Festival in de Prodentfabriek in Amersfoort.

Meer lezen:

• Verslag kick-off congres 26 november Groningen   
• Aanmelden voor het Blue Zone Congres