De fysieke leefomgeving als hefboom voor een gezonder Nederland

“Wijken worden vaak ontworpen op basis van efficiëntie en euro’s, maar gezondheid ontstaat juist in wat niet is dichtgetimmerd. In ruimte voor ontmoeting, wederkerigheid en dagelijks bewegen. Juist door bewust ruimte te laten, maar ook richting te geven, ontwikkel je niet alleen gebouwen, maar een leefritme dat gezondheid ondersteunt. Dáár ligt de grootste gezondheidsimpact.” - Alex Sievers, eigenaar van Beyond Now en mede-oprichter van BZFF.

De principes van de zogeheten Blue Zones laten zien dat kwaliteit van leven in termen van bijvoorbeeld vitaliteit, veerkracht en levensduur niet alleen individuele prestaties zijn, maar met name het gevolg van een omgeving die gezond gedrag vanzelfsprekend maakt. Beweging zit in het dagelijks leven verweven. Ontmoeting gebeurt spontaan. De openbare ruimte nodigt uit tot verblijven in plaats van passeren. Gezonde keuzes zijn geen uitzondering, maar de norm.

Van zorg naar omgeving

In Nederland spreken we veel over gezondheid en zorg en nog steeds te weinig over preventie. Dat houdt in dat veel interventies zich op het individu richten: leefstijlprogramma’s, campagnes en zorgtrajecten. Die zijn waardevol, maar onvoldoende als de omgeving waarin mensen wonen, werken en leven structureel ongezond is ingericht.

Daarom kiest de Blue Zone Festival Foundation bewust voor een andere invalshoek. Wij kijken niet primair naar gezondheid, maar naar de fysieke condities die gezondheid mogelijk maken. Dat raakt alle domeinen: ruimtelijke ordening, mobiliteit, woningbouw, sociale samenhang, economie, onderwijs en bestuur. Precies dát maakt deze manier van kijken soms lastig uit te leggen, maar tegelijkertijd zo krachtig.

De gezonde leefomgeving als gezamenlijke opgave

Een gezonde leefomgeving ontstaat niet vanzelf. Zij vraagt om bewuste keuzes in ontwerp, beleid en samenwerking. Hoe richten we buurten zo in dat bewegen vanzelf gaat? Hoe creëren we plekken waar mensen elkaar ontmoeten en zich verbonden voelen? Hoe zorgen we dat groen, rust en ritme onderdeel worden van het dagelijks leven, ook in verdichtings- en inbreidingsopgaven? Juist deze fysieke condities blijken ook van grote betekenis voor onze mentale gezondheid: minder stress, meer veerkracht en een versterkt gevoel ergens bij te horen.

“Gastvrijheid is meer dan welkom heten; het is ruimte maken waarin mensen tot bloei kunnen komen. Een gezonde leefomgeving ondersteunt niet alleen het lichaam, maar ook vertrouwen, zingeving en veerkracht. Positieve psychologie leert ons dat welzijn groeit waar mensen zich gezien en verbonden voelen.” - Jerry Blekkenhorst, eigenaar van Den Ham Blue en mede-oprichter van BZFF.

Daarbij is burgerparticipatie geen sluitstuk, maar een waardevol vertrekpunt. Niet alleen bij nieuwe wijken, maar juist ook in bestaande buurten en inbreidingsprojecten. Bewoners kennen hun leefomgeving van binnenuit. Hun ervaringen, routines en behoeften zijn cruciaal om kansen te zien die op papier vaak onzichtbaar blijven. Door hen vroegtijdig en respectvol te betrekken, ontstaat eigenaarschap én kwaliteit.

Verbinden van werelden en bloedgroepen

De rol van de Blue Zone Festival Foundation is die van verbinder. Wij brengen werelden en ‘bloedgroepen’ samen die elkaar niet vanzelfsprekend vinden: bewoners en stadmakers, beleidsmakers en ondernemers, zorg en ruimte, systeem- en leefwereld. Rondom één gedeelde vraag: welke invloed kunnen we samen uitoefenen op een gezonde leefomgeving?

“Een gezonde leefomgeving bouw je niet alleen met stenen en beleid, maar met vertrouwen. Door aanwezig te zijn, te weten wat er speelt en het gesprek gaande te houden. Communicatie gaat dan niet over het zenden van één verhaal van een plek, maar over het ruimte geven aan meerdere perspectieven. Community ontstaat waar mensen zich serieus genomen voelen en mee kunnen denken over hun leefomgeving.”- Harald Jansen, eigenaar van Acquire en mede-oprichter van BZFF.

Verbinding is nodig om van analyse naar actie te komen. Om van losse initiatieven naar samenhang te bewegen. En om de fysieke leefomgeving opnieuw te zien als wat zij in wezen is: de noodzakelijke bondgenoot van gezondheid, toekomstperspectief en brede welvaart.

Een gezonder Nederland begint buiten

Wie werkt aan een gezonder Nederland kan niet om de fysieke leefomgeving heen. Straten, pleinen, parken, gebouwen en landschappen vormen het decor van ons dagelijks leven. Als dat decor klopt, volgt gezondheid bijna vanzelf. Niet omdat mensen ‘beter hun best doen’, maar omdat de omgeving hen daarin ondersteunt.

Daar ligt onze overtuiging én onze missie. Gezonde leefomgevingen zijn geen luxe, maar een randvoorwaarde voor een toekomstbestendig Nederland. En die toekomst maken we samen.