De zon schijnt voor Blue Zones in Flevoland: Experience dag 1

​Alex Sievers constateert dat het tijdens alle drie Blue Zone Festivals én tijdens de eerste Blue Zone Festival Experience in Fryslân, evenals vandaag, stralend weer was. Zou dat betekenen dat de zon schijnt voor Blue Zones, vraagt hij zich voorzichtig en schalks af. Hoe dan ook zet het weer de Blue Zone-projecten in Flevoland op deze eerste Experience-dag ook letterlijk in het zonnetje.

Dag 1: Op pad

Twee bustours leiden de experts ieder langs vier projecten waarin Blue Zone-thema’s als ontmoeten, samenleven, gezonde voeding, bewegen en natuurinclusieve gebiedsontwikkeling centraal staan. Doel van de experience is om overheden, organisaties, bedrijven en experts te verbinden die werken aan ruimtelijke of maatschappelijke ontwikkelingen vanuit het perspectief van groene en gezonde leefomgevingen.

Dronten: Warmonderhof

Warmonderhof staat voor de Stichting Warmonderhof, die hier grootschalig biologisch dynamisch ‘boert’ en voor Aeres Warmonderhof, een unieke nationale en Europese mbo-opleiding voor biologisch dynamisch boeren. Op deze campus zijn studentenhuizen en diverse (praktijk)kennisinstituten. Ondanks het internationale karakter van de voltijdsopleiding voor jongeren is de voertaal Nederlands. Internationale studenten leren in een maand Nederlands, horen we.

Op bezoek bij Warmonderhof

Jongeren rijden deze middag af en aan in landbouwvoertuigen of busjes. Een groep volwassenen nuttigt een kleurrijke biologische lunch aan picknicktafels. Straks start het middagprogramma van hun deeltijdopleiding tot biologisch dynamische boer. Stichtingsdirecteur Annette Harberink neemt de Blue Zone-experts mee aan de wandel over het terrein. De jongeren die hier de voltijdsopleiding volgen, krijgen ’s ochtends les in het brede vak van biologisch dynamisch boeren, tot aan kunstonderwijs. “Deze landbouwmethode is heel inclusief”, zegt Annette, Het gaat om het ontwikkelen van hoofd, hart, handen en principes.”

‘s Middags werken de studenten in het gemengde landbouwbedrijf. Een bedrijf dat Demeter-gekeurde producten produceert, exporteert en ook op dit terrein verkoopt. “We betalen onze missie met de opbrengst van de aardappels”, vat Annette het businessmodel kort samen. En dat is best spannend, erkent ze, want de Nederlandse consument wil nog niet echt aan gezonde voeding, terwijl het volgens haar een basisrecht voor mensen zou moeten zijn. Het grootste deel van de productie gaat over de grens. Bij het uitzicht over de landerijen en de koeien met kalveren in de wei, glundert Annette: “Kijk nou toch, ‘de Nijldelta van Europa’. De rijkste grond van Nederland: vette, mineraalrijke zeeslib”.

Zeewolde: Lydia Waterreus Voedselbos

Na deze indrukwekkende aftrap zet de bus koers naar Zeewolde. Hier wacht Anette Stolvoort ons op. Zij is voor IVN, coördinator van de vrijwilligers voor het Lydia Waterreus Voedselbos. Ze neemt ons mee door het gelaagde bos. De hoge notenbomen beschermen de exoten aan de zonkant en op de helling van een poel tegen koude noordenwind. “Dit jaar hadden we voor het eerst een perzikenoogst.” We zijn op weg naar ‘de kantine’. Die bestaat uit gezaagde boomstammen die in een kring aan het water en in de zon een weldadige rustplek vormen. Dit voedselbos in is een burgerinitiatief van de vroeg overleden Lydia Waterreus en landschaps- en voedselbosontwerper Evelyn Derksen. Het bos is open voor alle inwoners van Zeewolde en wordt beheerd door een vaste groep vrijwilligers van IVN Zeewolde. “Een voedselbos is een zelfstandig ecosysteem voor mensen en dieren met zo min mogelijk inmenging”, legt Anette uit. “Het bos bemest zichzelf.”

Anette Stolvoort in het Lydia Waterreus Voedselbos

Almere: Lessen uit de Floriade

Het volgende bezoek gaat over ‘gezonde’ gebiedsontwikkeling. In Proeflokaal Flevoland legt stedenbouwkundige Ria van Dijk van de gemeente Almere uit hoe deze stad door verschillende prijsvragen en bouwexposities ruimte heeft geboden en biedt aan allerlei experimenten voor gezonde woningbouw en leefomgevingen. Die kennis en ervaringen leidden in 2008 tot het opstellen van zeven ‘Almere Principles’ door toenmalig wethouder Adri Duivesteijn en duurzaam bouwen architect Willam McDonough. Ze bieden uitgangspunten voor een ecologische, sociaal en economisch duurzame toekomst in 2030.

De Almere principles in het kort zijn: koester diversiteit (om de stad te verrijken); verbind plaats en context (actieve relaties met omringende gemeenschappen); combineer stad en natuur (streef naar bestendige combinaties van het stedelijk en natuurlijke weefsel, en een verhoogd besef van de menselijke verbondenheid met de natuur); anticipeer op verandering (hanteer een ruime mate van flexibiliteit en aanpasbaarheid in plannen en programma’s, om onvoorspelbare kansen mogelijk te maken); blijf innoveren (moedig nieuwe processen, technologieën aan en ondersteun kennisuitwisseling); ontwerp gezonde systemen (benut ‘cradle to cradle’-oplossingen). En als laatste: mensen maken de stad. Dit principe erkent dat burgers de drijvende kracht zijn in het maken, behouden en verduurzamen van de stad. Ria memoreert Adri Duivesteijn die zei: “Mensen bepalen wat voor hen welstand is”.

Ria van Dijk

Wat dit beleid oplevert laat Ria zien aan de hand van beelden van diverse hoogstandjes waaronder Duin, een complete wijk met woningen hoog- en laagbouw in een werkelijk gerealiseerd duinlandschap. Ria sluit af met de jongste ontwikkeling door AMvest/Dura Vermeer van de wijk Hortus op het Floriadeterrein. Hier worden de nieuwste groene technologieën en innovaties toegepast en nieuwe bouwsystemen getest, voor een autoluwe stadswijk aan het water, waar energie wordt opgewekt en circulariteit centraal staat. “Wij durven dingen uit handen te geven,” besluit en benadrukt Ria.

Oosterwold: Erf Vliervelden

En dan rijdt bus 1 al bijna in de schemering naar Oosterwold. Hier bezoeken we Erf Vliervelden, de tweede ‘Stadsboerderij’ van boerin Tineke van den Berg. Wat als eerste de blikken vangt is de organische vormgeving door Marius Ballieux van het hart en centrum van de boerderij, de stroschuur en koeienstal.

Erf Vliervelden

Hier lopen niet alleen de koeien vrij rond in twee afgebakende staldelen, ook is er een grote ruimte voor verrijdbare machinerie. Hier worden kerstvieringen, concerten en thema-avonden georganiseerd voor de boerderijbewoners en ‘buitenlui’. Die boerderijbewoners wonen in 30 veelal zelfontworpen vrijstaande of gestapelde woningen. Dan wel, zijn het Oekraïense gezinnen die door de boerderijgemeenschap gehuisvest zijn indrie ‘containerwoningen’. Alle kijken uit op de stal. En dan is er nog een café en een ODIN-coöperatiewinkel, die mede een afzetmarkt is voor het eigen geteelde voedsel. Tot aan de eigen groente in Demeter-potjes, met als trotsmakend etiket ‘Almeerse Weelde’. Tineke deelt haar overtuiging en drijfveer: “Landbouw heeft potentie om zingeving te brengen.”

Emmeloord: De Golfslag

De passagiers van busroute 2 stoppen als eerste in Emmeloord en bezoeken appartementencomplex Golfslag, met op de begane grond buurthuis De Golfslag. Pauline Geijteman, coördinator Welzijn van Zorggroep Oude en Nieuwe land ontvangt de bezoekers en geeft een toelichting op het woonconcept van Golfslag en de buurtfunctie van De Golfslag. In Golfslag kunnen mensen samen wonen met en zonder zorg en genieten van activiteiten in het buurthuis.

Actieve bewoner Gezinus en Pauline Geijteman

Zorggroep Oude en Nieuwe Land (ZONL) levert de zorg en ondersteuning. Yvonne Witter van het platform ZorgSaamWonen peilde recent het ‘thuisgevoel’ in Golfslag en schreef er een verslag over voor haar rubriek ‘Het thuisgevoel’ . 

Dronten: Hof van Fleur

De volgende stop is in Dronten, bij het Hof van Fleur. Hier wonen ouderen, gezinnen en alleenstaanden in een klein buurtschap met een variëteit aan woningen. Samen vormen zij een gemeenschap waarin “Noaberschap” centraal staat. Nikè Ruijter, partner en stedenbouwkundige bij Cittanova en communicatie-expert Nadine Gernaat vertellen waar het buurtschap voor staat: mensen kennen elkaar en staan – als dat nodig is – voor elkaar klaar. Door de combinatie van ouderwets burenfatsoen en ‘Noaberschap’ ben je hier nooit alleen. Daarnaast leveren de gezamenlijke tuinen en de buurtschuur een bijdrage aan meer saamhorigheid, aan meer sociale cohesie.

Wandelend door Hof van Fleur

Dronten: Ontmoetingspark Buiten!

En dan, ook in Dronten, naar Ontmoetingspark Buiten! Hier vertelt initiatiefneemster Anke Dekkers het succesverhaal van communitybuilding in de omgeving. Rondom het dierenpark in Dronten is een actieve ontmoetingsplaats voor mens en dier ontstaan met theehuis, dagbesteding en buitenactiviteiten. Het theehuis en het dierenpark zijn alle dagen van de week geopend. Dus altijd wat te doen en iets of iemand te zien in het ontmoetingspark. Een geslaagd project met als doel om mensen naar ‘buiten’ te trekken en elkaar daar te ontmoeten.

De moestuin van Ontmoetingspark Buiten!

Lelystad: Ons Winkeltje en Turning Point

De laatste rit van deze bus gaat weer richting Lelystad, naar Ons Winkeltje. Een verrassende uitsmijter’, want hier vertellen Mila en Anthony Romijn over de stichting M.I.L.A (Met inzet lukt alles) en over Turning Point. Mila runt vanuit Ons Winkeltje een kringloopzaak en organiseert met haar gezin en bewoners uit de wijk allerlei projecten om (kansarme) mensen te verbinden.

Ons Winkeltje

Anthony Romijn is samen met Anthonius Glastra oprichter van Turning Point. Een project waar beide vaders graag over spreken. Ze kwamen er tijdens een naschools- lesuurtje achter dat in Lelystad Oost veel basisschoolkinderen door omstandigheden na school lang op straat hangen en soms ook weinig eten en drinken. Gestart als pilotproject bieden beide vaders nu drie middagen per week op basisschool en integraal Kindcentrum de Zeearend een volledig middagprogramma aan van 2 tot 7 uur ‘s avonds waarna de kinderen met een volle maag naar huis gaan. Tijdens deze middagen krijgen de kinderen naast sport en spel vooral ook life skills aangeboden, bijvoorbeeld: hoe ga je om met geld? De kinderen vertellen veel, zeggen de vaders en zij schrikken soms van de verhalen. “Wij zijn een oom, grote broer en trainer voor ze, we bieden ze veiligheid en leren ze normen en waarden, anders dan die van de straat”, zegt Anthonius.

Diner

Als de zon net onder is, arriveren beide bussen weer bij het Van der Valk Hotel waar de gasten een diner wacht en, zo gewenst, een hotelovernachting in afwachting van de tweede Experiencedag in AGORA Theater in Lelystad. 

Dag 2: AGORA Theater Lelystad

De volgende dag zijn we te gast in AGORA Theater Lelystad. Na een optionele ochtendwandeling door Natuurpark Lelystad treffen de deelnemers elkaar voor de tweede Experiencedag. Deze dag begint met een terugblik op de indrukken van de bustours. Carina Peek en Ingrid Bakker zijn onderzoekers aan Hogeschool Windesheim en volgen activiteiten van de Blue Zone Festival Foundation, met speciale aandacht voor community-projecten. Carina en Ingrid halen via een Mentimeter-vragenlijst de eerste ervaringen en indrukken op. Een greep uit de reacties: onvoorwaardelijke toewijding; werken vanuit het hart, niet alleen vanuit het hoofd; het ego blijft thuis; niet money driven, maar gericht op samenwerking. Lees het verslag van deze dag.

Tot ziens: Blue Zone Festival Experience in Utrecht 

Het volgende Blue Zone Festival zal plaatsvinden in Amersfoort op 14 en 15 april 2027. Meld je dit jaar nog aan en profiteer van 50% Early Bird Korting: www.bluezonefestival.nl. Maar mogelijk zien we elkaar al eerder, want nog dit jaar vindt de derde Blue Zone Festival Experience plaats. Meld je vast aan: 9 en 10 december in de provincie Utrecht.