Een ontwikkelaar met een missie: Een buurt die uitnodigt

Haar werk draait niet om standaardoplossingen, maar om integraal denken over de woon- en leefomgeving. "Integraal is vooral ook holistisch," legt ze uit. "Je kijkt vanuit alle invalshoeken naar hoe je de beste mix van ingrediënten kunt pakken om tot een goede oplossing te komen." Voor Annelies gaat het daarin bijvoorbeeld niet alléén om bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid, betaalbaarheid of gezondheid, maar om de optimale combinatie en balans van alle facetten voor verschillende doelgroepen.

Annelies gelooft dat een goede woonomgeving niet alleen gaat over mooie huizen of handige voorzieningen. Het gaat ook over verwondering, verbinding en verantwoordelijkheid. “Een buurt moet je raken, je laten denken: wow, wat is dit leuk! Of: wat is dit gaaf bedacht!”, vertelt ze. “Dat kan een muurschildering zijn, een picknickbank, dat buurtbibliotheekje, of een collectieve tuin met eetbaar groen. Het zijn kleine, maar krachtige elementen die mensen uitnodigen om buiten te zijn, elkaar te ontmoeten en samen iets moois te creëren. Als mensen samen trots zijn, willen ze ook graag een bijdrage leveren. Dus laten we buurten maken die daartoe uitnodigen.”

Ons Groene Stekje

Ons Groene Stekje: een voorbeeld voor de toekomst

Een mooi voorbeeld van deze filosofie is Ons Groene Stekje in Joure, een nieuwbouwproject dat Annelies recent ontwikkelde en waar ze met trots over vertelt. Het plan bestaat uit 12 duurzame en (potentieel) levensloopbestendige woningen en een collectieve landschapstuin waar bewoners samen verantwoordelijk voor zijn. “We hebben het project gepositioneerd als een buurt waar je het leuk vindt om buiten te zijn en samen met je buren iets te doen”, zegt Annelies. Dat betekent dat er niet alleen mooie huizen staan, maar ook dat buren elkaar kennen en samen brainstormen over hoe ze de collectieve tuin willen inrichten. “Zoveel mensen vinden het leuk om op deze manier te wonen. Nét iets meer betrokkenheid met je buren. Nét iets meer verantwoordelijkheidsgevoel om het mooi te houden en om elkaar een handje te helpen als dat nodig is. Op macroniveau leiden dergelijke buurten tot minder eenzaamheid en minder zorgkosten.”

Drie succesfactoren? De juiste positionering, slim nadenken over orgware en cocreatie. Het animo was veel groter dan het woningaanbod. “We vroegen mensen om motivatiebrieven te schrijven: waarom willen jullie hier wonen? Wat vinden jullie belangrijk?”, vertelt Annelies. Zo selecteerde ze bewoners die niet alleen een mooi huis wilden, maar die ook echt iets wilden bijdragen aan de gemeenschap. En tijdens het ontwikkelproces organiseerde ze sessies waarin toekomstige bewoners elkaar leerden kennen en samen nadachten over de collectieve elementen en het buurtleven van straks. Daarmee groeide de verbinding.

Gezondheid begint in je buurt

Ons Groene Stekje is meer dan alleen een leuke buurt. Het is een gezonde woon- en leefomgeving. Annelies benadrukt dat gezondheid niet alleen gaat over sporten of gezonde voeding, maar ook over hoe je woonomgeving je uitnodigt om in beweging te komen, om buiten te zijn, om met elkaar in contact te zijn. “Als je een buurt ontwerpt waar mensen graag lopen, waar ze elkaar ontmoeten, waar ze samen dingen doen, dan draagt dat bij aan zowel fysieke, mentale als sociale gezondheid. “Tuinieren bijvoorbeeld is een hele gezonde manier van in beweging blijven. Voor elkaar klaarstaan geeft voldoening en gaat eenzaamheid tegen. Daarom maken we vaker projecten met een collectieve tuin. Mooi is ook dat je mensen op die manier kunt stimuleren om gezonder te leven zonder dat ze het zelf doorhebben.”

“Een prachtig voorbeeld zag ik ooit ook in een project in Japan, waar ze bewust smalle voetpaden hadden gemaakt die je dwongen om een tegenligger even aan te kijken en samen aan te voelen hoe je elkaar zou gaan passeren. Met het idee dat mensen letterlijk ‘oog hebben voor elkaar’ in plaats van voor hun telefoon. Zo’n oplossing – minder verharding – is nog goedkoper en klimaatbestendiger ook.”

En soms mag het ook grootser. Ze noemt als voorbeeld de bunker in Hamburg-St. Pauli, waar een oude oorlogsbunker is omgetoverd tot een groene, levendige plek met winkels en recreatie, een hotel en een dakpark met horecagelegenheid. "Het is een spannende combinatie van industrieel erfgoed met veel groen. De trap naar boven is zo flauw dat deze niet afschrikt. Dat nodigt dus echt uit om naar boven te lopen."

De toekomst: gezondheid als standaard

Annelies ziet een toekomst voor zich waarin gezonde leefomgevingen de norm zijn en waarin gezondheid een standaard facet in het ontwerp en in het woon- en leefconcept is. In fysieke zin, maar ook in sociale zin. "Het gaat om schaalniveaus waar mensen elkaar nog kunnen leren kennen." Ze is momenteel betrokken bij de ontwikkeling van De Kemmer in Oirschot, waar ze als supervisor meedenkt over het thema gemeenschapsvorming in de gebiedsontwikkeling. “De Kemmer is een heel tof project. Heijmans heeft de tender van de gemeente gewonnen. De ambitie is om de bestaande flora en fauna te behouden en te verrijken. Bewoners hebben straks mensen, dieren en planten als buur. Nieuwe bewoners voelen zich verbonden met elkaar en met de inheemse natuur om zich heen. Op allerlei manieren wordt dit gefaciliteerd. Bijvoorbeeld door te werken met kamerstructuren die zo kenmerkend zijn voor de cultuurhistorie van het gebied. Zo’n kamer heeft het juiste schaalniveau voor gemeenschapszin, voor spullen delen, voor buurtinitiatieven. Een fijnmazig raamwerk van hagen tussen de kamers trekt weer bepaalde vogels en insecten aan."

Haar boodschap: "Laten we steden en buurten maken waar mensen graag aan bijdragen en waar gezondheid een vanzelfsprekend onderdeel is van het dagelijks leven. Het gaat om het stimuleren van een gezonde leefstijl, zonder dat mensen zich ertoe verplicht voelen. Als je een buurt maakt waar het leuk is om buiten te zijn en mensen tegen te komen, dan gebeurt gezondheid al voor een heel groot deel vanzelf."

Volgens Annelies zijn er genoeg kansen voor nog veel meer bijzondere en betrokken buurten die bewust of onbewust bijdragen aan een gezonde leefstijl. Inbreidingslocaties, of boerenbedrijven aan de randen van dorpen die ermee op willen houden. “Laat mensen die zo’n plek weten vooral contact opnemen, dan kijken we samen hoe we er een gezonde en betekenisvolle plek van zouden kunnen maken!”